Op 6 juli hielden we een afsluitend toernooitje .

Het verslag staat op deze pagina.

Op 29 juni waren er stappenexamens. Het verslag staat hier.

We hebben een speciale les van anderhalf uur over Stap 2 gehouden op 22 juni. Er was toen maar één groep. Kinderen uit groep 2 waren welkom, maar ik behandelde wel stof uit Stap 2. Wie geen Stap 2 had, kon kopieën krijgen van de werkbladen. We eindigden zoals altijd wel met een partijtje!

De les op 22 juni was een succes. Zes jongens hadden drie kwartier les in stof uit Stap 2: dubbele aanval, aftrekaanval en penning. Pepijn Meeter en Bas Filius, die allebei nog met een opstapje bezig zijn, keken eerst wat wazig, maar Pepijn deed al snel mee en Bas haakte later ook aan bij de 'grote jongens'. Uiteindelijk konden ze allebei een oefenblad van penning en dubbele aanval goed invullen. Knap hoor!

Na drie kwartier speelden de jongens nog een partijtje. Stijn klaagde dat hij nooit op een foto stond; dat is nu dan goedgemaakt. Ik overweeg op 13 juli nog zo'n les te geven, maar dan iets korter, van vijf kwartier.  Reacties zijn welkom.

Competitie

In de eerste groep spelen we een competitie. Het is heel spannend. Vier rondes lang waren Bas en Mart koplopers, maar in de vijfde ronde bracht Stijn na een spannende partij Bas zijn eerste nederlaag toe. Vervolgens speelden Mart en Bas tegen elkaar. Bas won, zodat ze gelijk stonden op de eerste plaats. De 'terugpartij',  op 20 april, eindigde in remise. Nu kon Stijn weer inlopen!  Inmiddels is Yonah gestopt met deze competitie, waardoor er een scheef beeld ontstond: sommigen hadden al wel tegen Yonah gespeeld, anderen niet. Ik heb de partijen tegen Yonah uit het overzicht verwijderd.

Verder heb ik de uitslagen uit de tweede 'turnus' (de 'terugwedstrijd')in een aparte kolom gezet. Zo krijgen we na acht ronden het volgende beeld:

Intern toernooitje (najaar 2005)

We hebben de reeks afgesloten met een toernooitje. Winnaar werd Ruben met 3 punten. Tweede werd Bart met 2,5 punten en de derde plaats werd gedeeld door Derk en Stijn met 2 punten. We hebben helaas geen foto's, maar hier zie je Ruben wel toen hij én Stap 1 én Opstapje 2 gehaald had, afgelopen zomer!
                                       

Lessen najaar 2005/januari 2006:

	Stijn speelt met twee handen. Mág dat wel...?!
Daan heeft er - zoals altijd - veel plezier in! Bart blijft er bij staan.
.
	Derk krijgt er een gezonde kleur van...
Terwijl de anderen een partijtje speelden, was Ruben druk bezig met Penning, een onderwerp uit Stap 2...

Welke werkboeken?

Voor de jonge kinderen, tot ca negen jaar, beveel ik zonder meer de Opstapjes van Eddy Sibbing/Cor van Wijgerden aan. De kinderen zijn hier dolenthousiast over en een Opstapje (deel 1 of 2) kan in de loop van de cursus afgemaakt worden, waarna er desgewenst een diploma van de KNSB gehaald kan worden.

Bij oudere kinderen en degenen die al Opstapje 2 gehaald hebben, ligt het iets moeilijker. De natuurlijke opvolger, Stap 1,van Brunia/Van Wijgerden, vergt al gauw een klein jaar om af te ronden. De bladzijden met twaalf diagrammen zijn ook nogal intimiderend, gewoon doordat  het zo veel is.

Een alternatief was, dacht ik, de methode  Spelenderwijs Schaken van Hans Nuijen. Nuijen baseert zich op de methode van Maria Montessori, wat op zich al een aanbeveling is. Hij is verbonden aan de Educatieve Stad (http://www.educatievestad.nl/ ). Wat hem betreft mogen wij volstaan met het aanschaffen van twee exemplaren en voor ieder kind de bladen kopiëren. Ik denk echter dat elk kind zijn eigen boek wil hebben. Deze boeken zijn iets duurder dan de stappenboeken,  5,90 plus de verzendkosten.  Op mijn website publiceer ik de komende tijd wat beschouwingen over deze methode. In ieder geval staan er nu al wat voorbeeldpagina’s. Op www.utrechtschaak.nl voer ik een discussie over ‘alternatieven voor de stappenmethode’. In de afdeling Lesmateriaal van deze site ga ik nader in op verschillende lesboeken. Daar staan ook twee voorbeeldpagina's van Spelenderwijs Schaken.

Nawoord: toen ik wilde beginnen met de lessen, hoorde ik van de uitgever van Spelenderwijs, dat er nog maar twee exemplaren beschikbaar waren! We gaan daarom gewoon verder met de methode van Brunia/Van Wijgerden/Sibbing, die overigens prima is. Ik ben opgeleid als trainer voor die methode (de stappenmethode), maar ik had graag eens wat anders geprobeerd.

Vragen over het gebruik van de stappenboeken

Wat moet ik met mijn stappenboek?

Op deze website kunt u vinden hoe uw zoon of dochter met de stappenboeken kan werken. Het gevaar dreigt, vooral bij jonge kinderen, dat zij in één keer het hele boek invullen, maar zonder dat zij weten wat de bedoeling is. Het wordt in de les wel uitgelegd, maar dat dringt niet bij ieder kind door. Voor de stappenboeken geldt hoe dan ook: het mag, het hoeft niet. U kunt even een mailtje sturen als iets niet duidelijk is.

Vragen over het gebruik van de stappenboeken

In Opstapje 1 staan er meestal voorbeelden op de eerste bladzijde van een nieuwe oefening. Op de eerste bladzijden moet het kind met plusjes aangeven waar een stuk heen mag. Op elk veld een plusje. Bij 'Kies de kortste weg' moet het stuk naar het veld met de stip. Trek pijlen voor elke zet. Als een stuk geslagen wordt, kun je daar een kringetje omheen zetten. Bijvoorbeeld op   bladzijde 11 (Gaan en slaan). De bedoeling is: een kringetje om een stuk dat geslagen kan worden, een plusje op elk veld waar het stuk heen kan gaan. Welk stuk dan? Het stuk met het vierkant er omheen. Bladzijde 8 van Stap 1 werkt precies hetzelfde.

Bij 'goede en slechte zetten' geef je met een plusje (+) aan wat goede velden zijn, met een minnetje (-) wat slechte velden zijn.

In het  algemeen: als er rechts van het diagram een zwarte stip (●) staat, is zwart aan zet, anders wit.

In Opstapje 2 worden de oefeningen van de rokade vaak niet begrepen. Omcirkel een plus waar de rokade toegestaan is, een min waar de rokade verboden is. 'Mat, pat of speel' werkt ongeveer hetzelfde, maar bij ‘speel’ (met een pijl) moet ook aangegeven worden, wélke zet er gespeeld wordt. Ook weer met een pijl.

Dus:

•  goede velden aangeven : +

•  Slechte velden aangeven: -

•  Slaan : i(cirkel om stuk dat geslagen wordt) ÷

•  Gaan  :  ← of ↑ of → of ↓

Voorjaar 2005...

Op 5 april, in de derde les, kregen de kinderen hun stappenboeken. 12 april viel uit, maar op 19 april stond ik versteld van de vorderingen die de kinderen gemaakt hadden, en hoe enthousiast ze waren. Sommige kinderen hadden al hun hele boek ingevuld! Ik kon dat natuurlijk niet allemaal in de les nakijken, dus ik vertrok met een grote stapel boeken huiswaarts. Twee kinderen wilden hun boek echter niet afstaan. Zoals een van de twee zei: “Het is vet-cool en ik wil het eerst afmaken!”	Het examen werd gehouden in de klas van Joke, net als het proefexamen veertien dagen geleden. En net als bij het proefexamen waren er veel vragen. Het kan zomaar gebeuren dat je opeens vergeten bent wat 'schaak opheffen' of 'voordelige ruil' betekent. Klik op de foto's met een blauwe rand om een grotere afbeelding te krijgen
Bladzij uit Opstapje 2	Opstapjes Voor kinderen van zes tot negen jaar bestaan er sinds kort de 'Opstapjes'. Deze boeken zien er (nog) vrolijker uit, ze bevatten zes diagrammen per bladzij in plaats van twaalf, en ze geven meer fundamentele oefeningen over aanvallen, verdedigen, veilige zetten en schaak ontlopen. Kinderen die de opstapjes doen hebben een betere basis dan kinderen die onmiddellijk met Stap 1 beginnen, durf ik na een klein jaar ervaring met de opstapjes wel te zeggen. Ik wou dat ik zélf een opstapje gedaan had in mijn jeugd... maar toen bestond de stappenmethode zelfs nog niet!
Groep 2 bestond uit kinderen die voor het eerst schaakles hadden. Zij kregen Opstapje 1. Alleen Diederik kreeg, gezien zijn leeftijd, Stap 1. Dat is eigenlijk een beetje sneu voor hem, want in zo’n korte tijd (zeven lessen!) kun je onmogelijk heel Stap 1 doen… dacht ik. Diverse leerlingen hebben mijn ongelijk bewezen.	In groep 1 zaten bijna allemaal leerlingen die al eerder schaakles van mij gekregen hadden. Zij kregen Opstapje 2. Maar Alexander Crena de Iongh ging al heel gauw over van Opstapje 2 naar Stap 1 en Ruben de Ruyter is hem al gevolgd. Zij zijn inmiddels bezig aan Stap 2…!
Gezien deze stormachtige ontwikkelingen lag het voor de hand aan een stappen-examen te denken. Gelukkig is Monique Stam diplomaconsul van de schaakbond. Zij zou in hoogste eigen persoon op 5 juli de examens afnemen.	Na het examen konden de kinderen in de hal een potje schaken. Hier is Ruben aan het schaken met Diederik. Diederik hoefde geen stoel.
Monique goochelt met de paperassen	Proefexamens Ik moest wel wat risico nemen, omdat Monique voor 10 juni de lijst met kandidaten al moest hebben. Zo kwam het, dat ik Derk niet opgegeven heb, maar toen het tijd was voor het echte examen, waas hij er wél klaar voor! Monique heeft dit soepel opgelost: Derk deed examen, hij slaagde, en hij krijgt later zijn diploma. Voor hem had ik een speciaal getuigschrift gemaakt, waarop stond dat Monique en ik hadden gezien dat hij het goed gedaan had.
In de tussentijd hielden we 21 juni een proefexamen, wat voor de meesten alleen maar bemoedigend was. Dinsdag 28 juni hebben we de examens besproken en  nog een keer geoefend met dingen die de jongens moeilijk vonden. Voor sommigen was het een aansporing nog even, het liefst met vader of moeder, het boek door te nemen. Enkele leerlingen behaalden trouwens bij de proefexamens al eclatante successen:
Monique Stam reikte de diploma's uit. Zo te zien heeft Daan een tien....!	Bart had 10 van de 12 opgaven goed  Daan had 11 van de 12 opgaven goed  Jules had 10 van de 12 opgaven goed  Aaldert had alle opgaven goed!  Alex had 91 punten van de 100 (Stap 1 heeft meer opgaven!)  Jay had 10 van de 12 opgaven goed  Ruben had alle opgaven goed!  Derk had 8 1/2 van de 12 opgaven goed en kon dus alsnog toegevoegd worden aan de lijst van deelnemers.
Er is niet één foto waar alle kandidaten fatsoenlijk op staan. Zoals gezegd, ze waren nogal onrustig!	Stappenexamens De resultaten van de echte examens waren fantastisch: iedereen was geslaagd.  Koen  Hylkema,  Derk van der Harst,  Bart  Mast, Jules Huisman en  Jay  Kolvenbag haalden Opstapje 1. Daan Stolker, Aaldert Boertje,  Koen  Hylkema en Thomas Daalder haalden Opstapje 2. Ruben de Ruyter en Alex Crena de Iongh haalden Stap 1. Sommigen hadden zelfs alle opgaven goed! Dat waren Daan Stolker, Aaldert Boertje en Thomas Daalder. Alex deed zijn stap 1 ook erg goed: slechts één fout! Het is van allemaal een prestatie om trots op te zijn. In pakweg zeven lessen een stappendiploma halen is geweldig!
Volgend schooljaar willen we weer schaaklessen gaan geven op de BMS. Je kunt je belangstelling hiervoor kenbaar maken bij Karin Linders of per e-mail bij PieterJan Mellegers: info (a) schaakmeester-p.nl (a) = @	Na afloop op de foto met de schaakmeester, PieterJan Mellegers. De kinderen maakten er een sport van hun diploma's voor het gezicht van iemand anders te houden. Of voor hun eigen gezicht.

De volgende lijst komt op de site van Schaakmeester_P (stappen):

[oud]

Twee keer hetzelfde gebaar, een keer met rechts, een keer met links...

Schaken heeft een positieve invloed op het leren van kinderen. Zie de artikelen op de pagina's psychologie 1 en 2.